واجب است . ولى نمىدانيم نماز ظهر واجب است يا نماز جمعه ؟ يا اينكه مىدانيم اين قلم مال يكى از دو دانش‌آموزى است كه در اين قسمت پارك مشغول مطالعه بودند . ولى نمىدانيم مشخصا مال كدام يك از آنها است ؟ علم اجمالى در مقابل « علم تفصيلى » است . در مثال فوق اگر بدانيم كه مشخصا قلم مال دانش‌آموزى است كه قد كوتاهترى دارد ، علم را تفصيلى گويند . 2 - شبهه بدوى : هرگاه شبهه در موضوع يا حكم وجوبى يا تحريمى مسبوق يا همراه با علم نباشد ، بدوى است . مانند اينكه مكلف نمىداند نماز عيد واجب است يا نه ؟ 3 - شبهه حكمى وجوبى : يعنى شك در وجوب يا عدم وجوب چيزى ، مانند شك در وجوب دعا هنگام ديدن ماه . 4 - شبهه حكمى تحريمى : يعنى شك در حرمت چيزى باشد . مانند شك در اينكه سيگار كشيدن حرام است يا نه ؟ 5 - شبهه موضوعى وجوبى : يعنى حكم كلى مشخص است ولى نسبت به حكم فرد شك داريم . مثل اينكه مىدانيم هنگام بروز برخى حوادث طبيعى نماز آيات واجب است ، ولى نمىدانيم با وزيدن اين باد شديد ، نماز آيات واجب است يا خير ؟ 6 - شبهه موضوعى تحريمى : يعنى حكم كلى معلوم است ولى نسبت به حكم فرد شك داريم . مثل